O Zarządzie Drogowym « strona główna 1. historia Zarządu 2. struktura organizacyjna 3. kontakt z Zarządem 4. FAQ 5. mapka dojazdu

Legislacja 1. Ustawy 2. Rozporządzenia 3. Uchwały

Ważne dokumenty wzory wniosków do pobrania

Opłaty 1. rodzaje opłat 2. kary pieniężne 3. opłaty skarbowe

Sieć drogowa 1. mapa podstawowej sieci drogowej 2. wykaz dróg powiatowych - tabela 3. główne obiekty inżynierskie

Galeria robót na roboczo - fotogalerie

na skróty

Zamów. publiczne - przetargi

BIP Zarządu Drogowego

Przydatne linki

Z historii dróg

MAPA WITRYNY

Aktualności

» drogi - historia i współczesność «

Pierwsze trakty komunikacyjne tworzyli ludzie pierwotni. Miały one postać ścieżek pieszych i były wydeptywane w pierwotnych puszczach. Możliwości pokonywania znacznych odległości były wówczas ograniczone do możliwości piechura. Aby poruszać się szybciej (patrz: przemieszczać się) człowiek zaczął wykorzystywać zwierzęta jako środek transportu. Najpopularniejszym ze zwierząt służących do transportu ludzi i towarów był koń. Udomowienie konia nastąpiło prawdopodobnie około III-tysiąclecia p.n.e. Od tego też czasu datuje się przemiana ścieżek pieszych w trakty konne. Wzdłuż szlaków powstawała powoli cała infrastruktura: osiedla mieszkalne, a także karczmy, stajnie, kuźnie itp.

Niewątpliwą rewolucją w transporcie było wprowadzenie koła. Jego pierwowzorem był wałek, podkładany pod ciężkie elementy, który umożliwiał przemieszczanie ciężkich przedmiotów. Udoskonalenie tego elementu spowodowało właśnie rozpowszechnienie koła. Drogi kołowe obok szlaków wodnych stanowiły w czasach starożytnych i średniowiecza podstawową sieć komunikacyjną. Na wiele stuleci przed narodzeniem Chrystusa Asyryjczycy i Egipcjanie budowali drogi kamienne. Herodot podaje, że około 3000 lat p.n.e. wybudowano drogę w Egipcie, która służyła m.in. do transportu bloków kamiennych do budowy piramid.

Podwaliny dla budowy dróg w Europie zachodniej położyło Imperium Rzymskie. Cesarze rzymscy docenili rolę sieci drogowych, które ułatwiały utrzymanie władzy na ogromnym obszarze, w skład, którego wchodziły tereny dzisiejszej Francji i Hiszpanii. Najsłynniejszą rzymską drogą, fragmenty której zachowały się do naszych czasów jest Via Appia wybudowana w 312 r. p.n.e., łącząca Rzym z Kapuą. Jej nawierzchnia była wybudowana z płyt kamiennych o nieregularnym kształcie, układanych na podłożu z tłuczonego kamienia. Via Appia jest do dnia dzisiejszego jednym z najważniejszych szlaków komunikacyjnych we Włoszech łącząc Rzym z Neapolem.

W połowie XVII w. powstały we Francji i Anglii pierwsze drogi o gładkiej nawierzchni z drobnego kamienia ułożonego na podłożu z grubego kamienia. W XIX w. obok dróg kołowych i szlaków żeglugowych pojawiły się także linie kolejowe. Zmieniło to nie tylko całą infrastrukturę drogową, ale przede wszystkim przebieg dróg. Rozwój dróg kołowych nastąpił dopiero z chwilą pojawienia się samochodów. Zwiększenie szybkości poruszania się pojazdów, zróżnicowanie elementów drogi i wzrost ilości samochodów spowodowały konieczność unormowania zasad ich użytkowania.

W roku 1922 wybudowano we Włoszech pierwszą autostradę, drogę przeznaczoną wyłącznie dla samochodów. Najwięcej autostrad powstało wkrótce w USA, kraju który osiągnął prymat w dziedzinie motoryzacji oraz w hitlerowskich Niemczech gdzie miały one służyć przede wszystkim celom militarnym. Za pierwsze polskie przepisy drogowe uznać można statut wydany przez Kazimierza Wielkiego; znowelizował go później Zygmunt I.

Nowym pojęciem w polskim prawodawstwie stały się świadczenia w naturze okolicznych mieszkańców na rzecz rozbudowy i utrzymania dróg tzw. szarwark, wprowadzony w XVI w.

»» części składowe drogi ««

DROGA - to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym.

Drogi możemy podzielić, a właściwie dzielą się na:

GRUNTOWE - tj. pasy gruntowe przygotowane dla ruchu,

TWARDE - tj. pasy gruntu odpowiednio umocnione w części przeznaczonej dla ruchu zwanej jezdnią, która posiada odpowiednio skonstruowaną i utrwaloną nawierzchnię, odporną na działanie sił powstających wskutek ruchu pojazdów drogowych oraz na działanie czynników atmosferycznych. Jest to wzmocnienie jezdni.

Poszczególne części składowe drogi mają określone przeznaczenie. Ponieważ na drodze dopuszcza się ruch pojazdów samochodowych wszelkiego rodzaju, pojazdów konnych, rowerów, wózków ręcznych, innych pojazdów i pieszych – dla wszystkich tych użytkowników należy zabezpieczyć odpowiednie i bezpieczne warunki poruszania się.

Najogólniejsze wymagania stawiane drogom są następujące:

PRZEKRÓJ POPRZECZNY DROGI - konstrukcyjnie musi zapewniać łatwy odpływ wody powierzchniowej z drogi i zabezpieczać ją przed działaniem wód gruntowych. W tym celu zarówno jezdni drogi, korytu oraz poboczom nadaje się odpowiednie pochylenie poprzeczne. Pochylenie to nie może być zbyt duże, aby nie utrudniało ono ruchu pojazdów i zwierząt (zwłaszcza w okresach wilgotnych i w zimie – ślizganie się pojazdów i zwierząt).

PRZEKRÓJ PODŁUŻNY DROGI - powinien również mieć odpowiednie pochylenie podłużne umożliwiające łatwe odwodnienie nawierzchni i dostosowanie do terenu, a jednocześnie nie stanowiące przeszkody w ruchu.

KRZYWOLINIOWE ODCINKI DROGI - powinny mieć wielkości promieni krzywizn zależne od klasy drogi i prędkości ruchu pojazdów.

Do poszczególnych części składowych drogi należy zaliczyć:

• Torowisko ziemne drogi tj. pas terenu odpowiednio ukształtowany przez wykonanie robót ziemnych, przeznaczony do ułożenia nawierzchni drogowej. Część torowiska ziemnego (bryła ziemna), ograniczoną od góry powierzchnią korony drogi i skarpami nasypu lub też wewnętrznymi skarpami wykopu (rowu), nazywamy korpusem drogowym.
• Korona drogi to jezdnie z poboczami, pasami awaryjnego postoju lub pasami przeznaczonymi do ruchu pieszych, zatokami autobusowymi lub postojowymi, a przy drogach dwujezdniowych - również z pasem dzielącym jezdnie.
• Jezdnia to umocniona (lub nie) powierzchnia korony drogi, przeznaczona dla ruchu pojazdów.
• Pobocza są umocnionymi (bądź nie) częściami korony przeznaczone dla ruchu pieszych oraz postoju pojazdów w czasie awarii.
• Koryto ziemne wykonuje się w górnej części korpusu drogowego w celu umieszczenia w nim konstrukcji nawierzchni.
• Warstwa odsączająca wykonana jest z materiału przepuszczalnego w korycie drogi, w wypadku gdy grunt rodzimy jest nieprzepuszczalny.
• Nawierzchnia drogowa to warstwa lub zespół warstw, ułożonych na podłożu gruntowym w obrębie jezdni, służących do zapewnienia pojazdom dogodnych warunków ruchu.
• Podłoże drogi (naturalne lub sztuczne) jest to górna część korpusu drogowego, która leży bezpośrednio pod nawierzchnią i znajduje się w zasięgu wpływu obciążeń ruchomych i przemarzania gruntu.

W rozporządzeniu podano szczegółowe wymagania techniczne i użytkowe, jakie powinny spełniać drogi poszczególnych klas. Według rozporządzenia, drogi zaliczone do danej klasy muszą spełniać wymagania przyjęte dla tej klasy. Ponadto powiązano kategorie dróg z klasami, czyli zdefiniowano wymagania, jakie powinny spełniać drogi poszczególnych kategorii, a mianowicie:

drogi krajowe - wymagania klasy A, S, GP i wyjątkowo klasy G;

drogi wojewódzkie - wymagania klasy G, Z i wyjątkowo klasy GP;

drogi powiatowe - wymagania klasy G, Z i wyjątkowo klasy L;

drogi gminne - wymagania klasy L, D i wyjątkowo klasy Z.

do góry

»» kategorie dróg ««

DROGI KRAJOWE  stanowią własność Skarbu Państwa.

Zalicza się do nich:

• autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;
• drogi międzynarodowe;
• drogi zapewniające spójność sieci dróg krajowych;
• drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch międzynarodowy osobowy i ciężarowy;
• drogi alternatywne dla autostrad płatnych;
• drogi stanowiące ciągi obwodnic dużych aglomeracji miejskich;
• drogi o znaczeniu obronnym.

DROGI WOJEWÓDZKIE stanowią własność samorządów województw. Do tych dróg zalicza się połączenia między miastami, mające znaczenie dla województwa, a także drogi o znaczeniu obronnym nie zaliczone do dróg krajowych.

DROGI POWIATOWE są własnością samorządów powiatów. Należą do nich drogi, które nie zostały zakwalifikowane do kategorii dróg krajowych i wojewódzkich, a stanowią połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą.

DROGI GMINNE są własnością samorządów gmin. Zalicza się do nich drogi o znaczeniu lokalnym, nie zakwalifikowane do innych kategorii. Drogi gminne tworzą uzupełniającą sieć komunikacyjną służącą potrzebom lokalnym. Nie wlicza się do nich dróg wewnętrznych.

do góry

»» historia znaków drogowych ««

Pierwsze wiadomości o polskich znakach drogowych pochodzą z X w. i dotyczą szlaku bursztynowego, który wiódł od Triestu aż po wybrzeże Bałtyku.

W pokrytych lasami terenach Europy środkowej, północnej i wschodniej znakami drogowymi były kopczyki kamieni lub znaki wycięte na drzewach. Czasem ustawiano krzyże przydrożne, które wznoszono również na rozstajach dróg lub miejscach szczególnych wypadków czy napadów.

Również na ziemiach słowiańskich ustawiano na drogach i skrzyżowaniach kamienne krzyże. Jeden z takich krzyży wyrytych w kamieniu, można oglądać dzisiaj na ścianie kościoła w Kocieszkowicach koło Mogilna.

Jednym z najciekawszych znaków drogowych był ruchomy znak ostrzegawczy "UWAGA SAMOCHÓD!", który obowiązywał w XIX wieku w Anglii. Miał on postać człowieka z czerwoną chorągwią i był konsekwencją uchwalonej przez parlament brytyjski w roku 1865 ustawy zwanej "Red Flag Act" lub "Locomotives on Highways Act". Ustawa ta zawierała m.in. następujące postanowienia:

1. Lokomotywy drogowe (czyt.: dyliżans) muszą być obsługiwane przez co najmniej trzy osoby, a w przypadku ciągnięcia przyczep, czwarta osoba musi mieć baczenie nad ruchem.
2. Co najmniej na 60 jardów przed pojazdem ma iść człowiek z czerwoną chorągiewką i ostrzegać użytkowników drogi o zbliżaniu się pojazdu. Ma on ponadto obowiązek pomagać w usuwaniu innych pojazdów z drogi, aw razie potrzeby zatrzymać lokomotywę drogową.
3. Największa dopuszczalna szybkość lokomotyw drogowych ograniczona zostaje poza obrębem osiedli do 4 mil na godzinę.
4. Każda lokomotywa drogowa ma być natychmiast zatrzymana na każde żądanie przechodniów, woźniców i jeźdźców, którzy wyrażają to żądanie podniesieniem ręki.

Intensywny rozwój motoryzacji nie zadowalał się już kamieniami milowymi i kamiennymi tablicami kierunkowymi. Pierwsze znaki miały postać tablic z odpowiednimi napisami. Później zastąpiły je symbole graficzne i zróżnicowany kształt samego znaku.

Konwencje międzynarodowe ujednoliciły systemy znaków, tak aby były one jasne dla kierowców różnych krajów oraz dla kierujących pojazdami, nie umiejącymi czytać w danym języku.

W XX wieku znaki drogowe zostały zunifikowane (czyt.: ujednolicone) zgodnie z międzynarodowymi ustaleniami (m.in. Konwencji Genewskiej z 1931 r.).

Jako przykład może służyć tu nasz rodzimy zabytek. Romański słup drogowy z 1151 roku stojący w Koninie i oznaczający połowę drogi pomiędzy Kaliszem, a Kruszwicą na dawnym Szlaku Bursztynowym. Ma on 2,5 metra wysokości i został wykonany z piaskowca na polecenie komesa Piotra Dunina. Stanowi pierwowzór obecnych znaków kierunku i miejscowości.
W następnych wiekach również ustawiano na skrzyżowaniach traktów drogowskazy, a przed niektórymi miejscowościami także tablice ze stosownymi napisami. Odbywało się to bardziej zwyczajowo, niż z nakazu władz. Panowała wielka dowolność.

Normy prawne porządkujące ruch na gościńcach i oznakowania dróg innymi niż tylko drogowskazy znakami, zaczęto wprowadzać już na początku XIX wieku. Na ziemiach polskich będących wówczas pod zaborami, najwcześniej w 1820 roku) sytuację na drogach regulowało prawo pruskie. Wtedy też w przepisach większości krajów europejskich zaczęto mówić między innymi o:... "trzymaniu się prawej strony drogi"... i o tym, że:... "przy wymijaniu należy wybaczać w prawo"...

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż niektóre kraje zastosowały (a raczej utrzymały w dalszym ciągu) zasadę ruchu lewostronnego. Tę prawidłowość można tłumaczyć względami zwyczajowymi - dwaj jeźdźcy nadjeżdżający ku sobie, mogli się przywitać podając dłonie bez uciekania się do akrobacji. Pamiątką z dawnych lat jest znak kierunku w formie solidnego słupa z piaskowca, który powstał na początku XIX wieku we Francji. Obecnie - po prawie dwustu latach - znaki te nadal istnieją (zwłaszcza na francuskiej prowincji) spełniając swą drogowskazową rolę.
Pod koniec XIX wieku próby konstruowania pojazdu z napędem mechanicznym zaczęły nabierać coraz realniejszego kształtu.
W Anglii, po wprowadzeniu sławnej ustawy o czerwonej fladze, którą trzeba było nieść przed poruszającym się pojazdem (Red Flag Act) - nastąpił regres w rozwoju "pojazdu bez koni". Dalsze nowatorskie konstrukcje powstawały już w Niemczech i we Francji. Tam też zaczęto ustanawiać pierwsze przepisy regulujące ruch pojazdów mechanicznych na drogach.

13 kwietnia 1898 roku wprowadzono we Francji pierwszą ustawę "samochodową". Była to.... taryfa podatkowa. Potem nastąpiły kolejne ustawy (z 1889 i 1901 roku) ustalające cały szereg przepisów (np. prędkości dopuszczalne w obszarze zabudowanym 20, a w niezabudowanym 30 km/godz.).
Można powiedzieć, że w ten sposób powstawały normy pierwszego KODEKSU DROGOWEGO.

Na początku XX w. funkcjonowało we Francji 14 znaków drogowych (prócz opisanych już drogowskazów), które w mniej lub bardziej czytelny sposób dostarczały kierowcy niezbędnych informacji. Miały one zasięg lokalny tzn. dotyczyły tylko dróg krajowych.

W roku 1909 z inicjatywy francuskiego ministerstwa robót publicznych zebrała się w Paryżu Międzynarodowa Komisja powołana celem opracowania kodeksu drogowego. Oprócz wielu przepisów porządkujących wyposażenie techniczne samochodów (np. o oświetleniu pojazdu i o posiadaniu tablicy rejestracyjnej), ustanowiono pierwsze znaki drogowe. Były to cztery znaki w formie niebieskich okrągłych tarcz z białymi symbolami w środku. Stosowano także sporadycznie piąty znak oznaczający brak przejazdu. Ustalenia Komisji przyjęła większość krajów europejskich.

Po odzyskaniu niepodległości (w roku 1919), Polska ratyfikowała ustalenia Komisji z 1909 roku. Wtedy też nasze państwo otrzymało jako międzynarodowy znak rozpoznawczy - symbol „PL”.

26 września 1926 roku na zwołanej kolejnej Konwencji w Paryżu, dokonano kilku zmian w przepisach. Między innymi zmieniono formę znaków (kształt trójkątny) i dodano dwa nowe symbole.

Mając do dyspozycji zaledwie sześć symboli, ówcześni organizatorzy ruchu drogowego bardzo często stosowali znaki dodatkowe. Te dodatkowe znaki były opracowywane na aktualne miejscowe zapotrzebowanie. Często posiadały odpowiedni piktogram. Zawsze jednak zawierały stosowny napis z informacjami dla uczestników ruchu drogowego.

Oto przykłady takich znaków z lat dwudziestych ubiegłego wieku z ulic Warszawy i Paryża.

Źródło: AUTOTEST.ONET.PL - Maciej Rynowiecki, Poznań

do góry

Copyright © by Zarząd Drogowy 1999-2010